De vape is uit het zicht, maar niet verdwenen, wat verandert er in België?

Wie vandaag in een Belgische krantenwinkel of supermarkt naar e-sigaretten zoekt,
krijgt een ander beeld dan enkele jaren geleden. De felgekleurde verpakkingen staan
niet langer openlijk naast de kassa. Wegwerpvapes zijn uit het legale aanbod verdwenen
en grote voedingswinkels mogen helemaal geen tabaks- of vapeproducten meer verkopen.

Toch is de elektronische sigaret niet uit België verdwenen. Ze duikt nog op in kleinere
verkooppunten, op sociale media en via buitenlandse websites. Tegelijk blijft de discussie
over gezondheid voortduren: is vapen vooral een minder schadelijk alternatief voor rokers,
of vormt het een nieuwe nicotinegewoonte voor jongeren en niet-rokers?

De Belgische overheid heeft de regels ondertussen stevig aangescherpt. Voor consumenten
is het daardoor niet altijd duidelijk wat nog toegelaten is en wat niet.

Meer informatie over e-sigaretten? Klik dan op
Vapsolo.

Een product dat letterlijk uit het zicht verdween

Sinds 1 april 2025 geldt in België een uitstalverbod voor tabaksproducten en elektronische
sigaretten. Verkooppunten die ze nog mogen aanbieden, moeten de producten uit het zicht
bewaren. Ze mogen pas worden getoond wanneer een klant er specifiek naar vraagt.

Ook voedingswinkels met een oppervlakte van meer dan 400 vierkante meter mogen geen
tabaksproducten of e-sigaretten meer verkopen. De maatregelen moeten vooral voorkomen
dat kinderen en jongeren voortdurend met nicotineproducten worden geconfronteerd.

Meer informatie over het uitstalverbod is te vinden op de website van de
FOD Volksgezondheid.

Daar kwam nog een opvallende maatregel bovenop: sinds 1 januari 2025 zijn wegwerpbare
e-sigaretten verboden op de Belgische markt. Het verbod geldt niet alleen voor producten
met nicotine, maar ook voor nicotinevrije varianten.

De reden is dubbel. Wegwerpvapes waren door hun lage instapprijs, compacte formaat en
opvallende smaken bijzonder populair geworden bij jongeren. Tegelijk bevatten ze plastic,
elektronica en een batterij die na relatief kort gebruik worden weggegooid.

Herbruikbare e-sigaretten zijn niet volledig verboden. Ze vallen wel onder strikte regels
voor samenstelling, verpakking, registratie, verkoop en reclame.

De online markt trekt zich weinig aan van winkelrekken

Terwijl e-sigaretten uit het zicht van fysieke winkels verdwijnen, blijven ze online
opvallend makkelijk te vinden. Buitenlandse webshops, verkoopplatformen en
sociale-media-accounts bieden producten aan die niet noodzakelijk aan de Belgische regels
voldoen.

Dat betekent niet dat de verkoop legaal is. Internetverkoop van tabaksproducten en
elektronische sigaretten aan Belgische consumenten is verboden, ook wanneer de webshop
vanuit het buitenland opereert.

Volgens de FOD Volksgezondheid behandelden de inspectiediensten in 2024 in totaal
6.286 dossiers over illegale online verkoop van e-sigaretten. Een jaar eerder waren dat
er 824. Die sterke stijging zegt deels iets over intensievere controles, maar toont ook
hoe groot de online handel is geworden.

De federale overheid publiceert aanvullende informatie over de aanpak van illegale
online verkoop op de website van de
FOD Volksgezondheid.

Voor consumenten ontstaat daardoor een misleidende situatie. Een professioneel ogende
website, een Nederlandstalige productpagina of levering in België is geen bewijs dat een
product wettelijk is toegelaten.

Bij niet-conforme producten is bovendien niet altijd duidelijk wat de vloeistof precies
bevat. Ook de nicotineconcentratie, batterijveiligheid en gebruikte materialen kunnen
afwijken van de toegelaten normen.

Geen tabaksrook, maar ook geen gewone waterdamp

De elektronische sigaret wordt vaak tegenover de klassieke sigaret geplaatst. Dat is
begrijpelijk: een vape verbrandt geen tabak en produceert daardoor geen gewone
sigarettenrook.

Het toestel verwarmt een vloeistof met een elektrisch element. Daarbij ontstaat een aerosol
die wordt ingeademd. In de omgangstaal spreekt men meestal over “damp”, maar die wolk
bestaat niet alleen uit water.

E-liquids bevatten doorgaans propyleenglycol, plantaardige glycerine, aroma’s en eventueel
nicotine. Bij het verhitten kunnen daarnaast andere stoffen ontstaan of uit het toestel
vrijkomen. De precieze samenstelling hangt af van de vloeistof, het apparaat, de temperatuur
en de manier waarop het product wordt gebruikt.

Sciensano
stelt dat e-sigaretten waarschijnlijk minder schadelijk zijn dan klassieke sigaretten,
omdat er geen tabaksverbranding plaatsvindt. Dat mag volgens het gezondheidsinstituut
echter niet worden vertaald als “onschadelijk”. De langetermijneffecten van jarenlang
vapen zijn nog niet volledig bekend.

Voor iemand die nooit rookte, levert beginnen met vapen dan ook geen gezondheidsvoordeel op.

Nicotine blijft het centrale probleem

De technologie is veranderd, maar nicotine speelt nog altijd een hoofdrol. De stof kan
afhankelijkheid veroorzaken en maakt dat gebruikers steeds opnieuw naar het toestel grijpen.

Bij een sigaret is het gebruiksmoment duidelijk afgebakend: ze wordt aangestoken, opgerookt
en uitgedoofd. Een vape kan gedurende de hele dag in kleine hoeveelheden worden gebruikt.
Daardoor hebben sommige gebruikers weinig zicht op hoeveel nicotine ze uiteindelijk
binnenkrijgen.

Dat risico wordt groter bij toestellen die een hoge nicotineconcentratie combineren met
een zachte inhalatie. Het ontbreken van een scherpe tabakssmaak betekent niet noodzakelijk
dat de nicotinedosis laag is.

Vooral bij jongeren is dat zorgwekkend. Zoete smaken, een compact ontwerp en het ontbreken
van een typische rookgeur kunnen de drempel verlagen om met nicotine te experimenteren.
Sciensano waarschuwt dat e-sigaretten nicotinegebruik onder niet-rokers kunnen normaliseren
en een nieuwe afhankelijkheid kunnen creëren.

Nicotinehoudende vloeistof vormt daarnaast een direct risico wanneer ze wordt ingeslikt.
Flesjes en navullingen horen daarom altijd buiten het bereik van kinderen en huisdieren
te worden bewaard.

Een smaakstof is niet automatisch geschikt voor de longen

Aroma’s zijn een van de belangrijkste redenen waarom e-sigaretten aantrekkelijk worden
gevonden. Fruit, munt, snoep, frisdrank en dessertsmaken maken het product toegankelijker
dan de traditionele tabakssmaak.

Maar een stof die in voeding mag worden gebruikt, is niet automatisch uitgebreid getest
voor langdurige inhalatie. Eten en inademen zijn twee verschillende blootstellingsroutes.

Ook de temperatuur van het toestel speelt een rol. Wanneer een verwarmingselement te heet
wordt of onvoldoende vloeistof krijgt, kunnen meer ongewenste afbraakproducten ontstaan.
Een verbrande of scherpe smaak is meestal een waarschuwing dat het toestel niet normaal
werkt.

De wetenschappelijke kennis over de chemische samenstelling van e-liquids en aerosolen
groeit, maar gezondheidsinstanties benadrukken dat nog niet alle langetermijnrisico’s
volledig in kaart zijn gebracht.

Minder schadelijk is niet hetzelfde als een gezonde keuze

In het publieke debat worden twee vragen vaak met elkaar vermengd.

De eerste vraag is of vapen minder schadelijk is dan blijven roken. Voor een volwassen
roker die volledig stopt met tabak en overstapt, kan de blootstelling aan bepaalde
verbrandingsproducten afnemen.

De tweede vraag is of vapen veilig is voor iemand die niet rookt. Daarop is het antwoord
veel eenvoudiger: niet beginnen blijft gezonder dan regelmatig een aerosol inhaleren.

Het onderscheid is belangrijk. Een product kan mogelijk een rol spelen bij het verminderen
van schade voor een specifieke groep, zonder daardoor geschikt te zijn voor de algemene
bevolking.

Ook dubbelgebruik verdient aandacht. Wie naast de e-sigaret gewone sigaretten blijft roken,
blijft blootgesteld aan tabaksrook. De verwachte gezondheidswinst van de overstap wordt dan
een stuk kleiner.

Wie wil stoppen met roken, kan ondersteuning zoeken bij een huisarts, apotheker, tabakoloog
of rookstopdienst. Een vooraf bepaald stopplan voorkomt dat een tijdelijke overstap
ongemerkt verandert in jarenlang gecombineerd gebruik.

De regels worden strenger, de markt beweegt mee

België heeft de elektronische sigaret in enkele jaren tijd van een opvallend
consumentenproduct veranderd in een streng gereglementeerd nicotineproduct.

Wegwerpvapes zijn verboden. Online verkoop is niet toegestaan. Reclame is sterk beperkt
en toegelaten producten mogen in winkels niet meer zichtbaar worden uitgestald. Ook
rookverboden gelden in veel situaties voor elektronische sigaretten.

Toch betekent strengere wetgeving niet dat illegale producten automatisch verdwijnen.
De handel verschuift naar sociale media, buitenlandse websites en informele verkoopkanalen.
Daardoor wordt het voor consumenten juist belangrijker om kritisch te kijken naar de
herkomst en wettelijke status van een product.

De vape is in België uit het zicht verdwenen, maar niet uit de samenleving. Achter de
discussie over smaken, toestellen en verkoopregels blijft dezelfde vraag liggen: hoe
voorkomt België dat een alternatief voor volwassen rokers uitgroeit tot een nieuwe
nicotinecultuur onder mensen die voordien nooit rookten?

Meer informatie over e-sigaretten? Klik dan op
Vapsolo.